Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է ԳՐԵԿՈ-ին 2004 թվականի հունվարի 20-ին՝ վավերացնելով «Կոռուպցիայի մասին քաղաքացիական իրավունքի կոնվենցիան», որն ուժի մեջ է մտել 2005 թվականի մայիսի 1-ից և«Կոռուպցիայի մասին քրեական իրավունքի կոնվենցիան», որն ուժի մեջ է մտել 2006 թվականի մայիսի 1-ից։
Կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետությունների խումբ
ԳՐԵԿՈ
Կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետությունների խումբը (ԳՐԵԿՈ) ստեղծվել է 1999 թվականին Եվրոպայի խորհրդի կողմից՝ ԳՐԵԿՈ-ի անդամ պետությունների կողմից հակակոռուպցիոն չափանիշների պահպանման մոնիթորինգի համար։ ԳՐԵԿՈ-ի նիստերը անցկացվում են տարեկան երեք անգամ։
ԳՐԵԿՈ-ն գնահատում է անդամ պետությունների հակակոռուպցիոն իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգերը։ ԳՐԵԿՈ-ն ունի 48 անդամ՝ 46 ԵԽ անդամ և ԱՄՆ-ն ու Ղազախստանը։ Յուրաքանչյուր անդամ պետություն նշանակում է մինչև երկու ներկայացուցիչ, որոնք մասնակցում են ԳՐԵԿՈ -ի լիագումար նիստերին և ունեն ձայնի իրավունք։ Անդամ պետությունները նաև ներկայացնում են ազգային փորձագետներին, որոնք կարող են ներգրավվել ԳՐԵԿՈ-ի գնահատման գործընթացում։ Եվրոպայի խորհրդի այլ մարմիններ նույնպես կարող են նշանակել ներկայացուցիչներ (օրինակ՝ Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը)։ ԳՐԵԿՈ -ն դիտորդի կարգավիճակ է տրամադրել Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությանը (OECD) և ՄԱԿ-ին։
ԳՐԵԿՈ-ն բոլոր անդամներին գնահատում է հավասար հիմունքներով՝ փոխադարձ գնահատման և գործընկերային ազդեցության միջոցով։ Մոնիթորինգն իրականացվում է երկու փուլով՝
- Գնահատման փուլ՝ ձևավորվում են հանձնարարականներ։
- Համապատասխանության փուլ՝ ստուգվում է հանձնարարականների իրականացումը։
ԳՐԵԿՈ-ի նախորդ փուլերն անդրադարձել են հակակոռուպցիոն մարմինների անկախությանը, կոռուպցիոն եկամուտների բռնագանձմանը, պետական կառավարման ոլորտում կոռուպցիայի կանխարգելմանը և քաղաքական կուսակցությունների ֆինանսավորման թափանցիկությանը։
Գնահատումն իրականացվում է փորձագետների խմբի կողմից՝ հարցաթերթերի, փաստական տվյալների և երկիր այցերի հիման վրա։ Զեկույցները կարող են ներկայացնել առաջարկություններ, որոնք պարտադիր են կատարման 18 ամսվա ընթացքում կամ դիտարկումներ, որոնք որևէ հետագա պարտավորություն չեն պահանջում։
ԳՐԵԿՈ-ում ՀՀ պատվիրակությունը ներկայացված է հետևյալ կազմով․
- Պատվիրակության ղեկավար՝ Արդարադատության նախարարի տեղակալ Աննա Կարապետյան
- Պատվիրակության ղեկավարի փոխարինող՝ Հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակման և մոնիթորինգի վարչության պետ Եփրեմ Կարապետյան
- Պատվիրակության անդամ՝ Հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակման և մոնիթորինգի վարչության մոնիթորինգ բաժնի պետ Տաթևիկ Խաչատրյան
ԳՐԵԿՈ-ն դրական է գնահատել դատավորների, պատգամավորների և դատախազների շրջանում կոռուպցիայի կանխարգելման ոլորտում Հայաստանի վերջին մեկ տարվա ձեռքբերումները: Այս ուղղություններով գնահատման փուլը Հայաստանի համար համարվել է իրականացված և ավարտված:
Դատավորների, պատգամավորների և դատախազների շրջանում կոռուպցիայի կանխարգելմանն առնչվող ԳՐԵԿՈ-ի գնահատման չորրորդ փուլը Հայաստանի Հանրապետության համար մեկնարկել է դեռևս 2015 թվականից: 2017 թվականի միջանկյալ գնահատման արդյունքներով ԳՐԵԿՈ-ի պարտադիր կատարման ենթակա 18 հանձնարարականներից 13 կատարված չէին կամ կատարված էին մասնակի։ 2019 թվականի միջանկյալ գնահատմամբ Հայաստանի կատարողականը գնահատվում էր «համընդհանուր անբավարար» (ներկայացված 18 հանձնարարականներից 11-ը մնում էին չկատարված)։
2022 թվականին իրականացված շարունակական բարեփոխումների արդյունքում թվով ևս երկու հանձնարարական գնահատվել էին կատարված, ինչի արդյունքում Հայաստանի Հանրապետությունն ի վերջո դուրս էր եկել ԳՐԵԿՈ-ի գնահատման անհամապատասխանության գործընթացից՝ այլևս չհամարվելով «համընդհանուր անբավարար» կատարողական ունեցող երկիր:
2024 թվականի նոյեմբերին կայացած ԳՐԵԿՈ-ի 98-րդ լիագումար նիստի ընթացքում քննարկվել և հաստատվել է Հայաստանի վերաբերյալ վերջին համապատասխանության զեկույցը, և ևս երեք հանձնարարական գնահատվել է բավարար կատարված: Հայաստանն ավարտել է ԳՐԵԿՈ-ի չորրորդ մոնիթորինգային փուլը՝ 6 մասնակի և 12 բավարար կատարված հանձնարարականի կատարողականի արդյունքներով:
2024 թվականի մարտին հաստատվել է Եվրոպայի խորհրդի «Կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետությունների խմբի» (ԳՐԵԿՈ) Հայաստանի գնահատման 5-րդ փուլի զեկույցը՝ «Կոռուպցիայի կանխարգելումը և բարեվարքության խթանումը իշխանության կենտրոնական մարմիններում (բարձրագույն գործադիր մարմիններում և իրավապահ մարմիններում») խորագրով:
Զեկույցը գնահատում է Հայաստանում առկա կոռուպցիայի կանխարգելման շրջանակի արդյունավետությունը բարձրագույն ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձանց և իրավապահ մարմինների աշխատակիցների շրջանում: Այն նպատակ ունի աջակցել Հայաստանին հանրային կյանքում թափանցիկության, բարեվարքության և հաշվետվողականության ամրապնդման գործում՝ ԳՐԵԿՈ-ի չափանիշներին համապատասխան:
Գնահատման շրջանակում ուսումնասիրվում և գնահատվում է վարչապետի, փոխվարչապետների, նախարարների, վերջիններիս խորհրդականների (ներառյալ հասարակական հիմունքներով խորհրդականների) և նախարարների տեղակալների (PTEF), ինչպես նաև ոստիկանության ողջ համակարգի առնչությամբ առկա կոռուպցիայի կանխարգելման և բարեվարքության համակարգի կառուցակարգերը: Գնահատվում է նաև նշյալ կառուցակարգերի օրենսդրական և իրավակիրառ մակարդակը, ինչպես նաև՝ դրանց վերաբերյալ ընկալումները հասարակության և ԶԼՄ շրջանակներում:
Զեկույցով Հայաստանին տրվել է պարտադիր կատարման ենթակա 22 հանձնարարական՝ գործադիր իշխանության մարմինների և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համար համապատասխանաբար 11 հանձնարարականով:
Զեկույցում նշված 22 հանձնարարականները մեծ մասամբ ամրագրված են 2023-2026թթ. հակակոռուպցիոն ռազմավարությամբ և նախանշված ժամկետներում քայլ առ քայլ իրականացվելու են ԳՐԵԿՈ-ին ներկայացվող զեկույցներին զուգընթաց:ԳՐԵԿՈ-ն դրական է գնահատել դատավորների, պատգամավորների և դատախազների շրջանում կոռուպցիայի կանխարգելման ոլորտում Հայաստանի վերջին մեկ տարվա ձեռքբերումները: Այս ուղղություններով գնահատման փուլը Հայաստանի համար համարվել է իրականացված և ավարտված:
Դատավորների, պատգամավորների և դատախազների շրջանում կոռուպցիայի կանխարգելմանն առնչվող ԳՐԵԿՈ-ի գնահատման չորրորդ փուլը Հայաստանի Հանրապետության համար մեկնարկել է դեռևս 2015 թվականից: 2017 թվականի միջանկյալ գնահատման արդյունքներով ԳՐԵԿՈ-ի պարտադիր կատարման ենթակա 18 հանձնարարականներից 13 կատարված չէին կամ կատարված էին մասնակի։ 2019 թվականի միջանկյալ գնահատմամբ Հայաստանի կատարողականը գնահատվում էր «համընդհանուր անբավարար» (ներկայացված 18 հանձնարարականներից 11-ը մնում էին չկատարված)։
2022 թվականին իրականացված շարունակական բարեփոխումների արդյունքում թվով ևս երկու հանձնարարական գնահատվել էին կատարված, ինչի արդյունքում Հայաստանի Հանրապետությունն ի վերջո դուրս էր եկել ԳՐԵԿՈ-ի գնահատման անհամապատասխանության գործընթացից՝ այլևս չհամարվելով «համընդհանուր անբավարար» կատարողական ունեցող երկիր:
2024 թվականի նոյեմբերին կայացած ԳՐԵԿՈ-ի 98-րդ լիագումար նիստի ընթացքում քննարկվել և հաստատվել է Հայաստանի վերաբերյալ վերջին համապատասխանության զեկույցը, և ևս երեք հանձնարարական գնահատվել է բավարար կատարված: Հայաստանն ավարտել է ԳՐԵԿՈ-ի չորրորդ մոնիթորինգային փուլը՝ 6 մասնակի և 12 բավարար կատարված հանձնարարականի կատարողականի արդյունքներով:
2024 թվականի մարտին հաստատվել է Եվրոպայի խորհրդի «Կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետությունների խմբի» (ԳՐԵԿՈ) Հայաստանի գնահատման 5-րդ փուլի զեկույցը՝ «Կոռուպցիայի կանխարգելումը և բարեվարքության խթանումը իշխանության կենտրոնական մարմիններում (բարձրագույն գործադիր մարմիններում և իրավապահ մարմիններում») խորագրով:
Զեկույցը գնահատում է Հայաստանում առկա կոռուպցիայի կանխարգելման շրջանակի արդյունավետությունը բարձրագույն ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձանց և իրավապահ մարմինների աշխատակիցների շրջանում: Այն նպատակ ունի աջակցել Հայաստանին հանրային կյանքում թափանցիկության, բարեվարքության և հաշվետվողականության ամրապնդման գործում՝ ԳՐԵԿՈ-ի չափանիշներին համապատասխան:
Գնահատման շրջանակում ուսումնասիրվում և գնահատվում է վարչապետի, փոխվարչապետների, նախարարների, վերջիններիս խորհրդականների (ներառյալ հասարակական հիմունքներով խորհրդականների) և նախարարների տեղակալների (PTEF), ինչպես նաև ոստիկանության ողջ համակարգի առնչությամբ առկա կոռուպցիայի կանխարգելման և բարեվարքության համակարգի կառուցակարգերը: Գնահատվում է նաև նշյալ կառուցակարգերի օրենսդրական և իրավակիրառ մակարդակը, ինչպես նաև՝ դրանց վերաբերյալ ընկալումները հասարակության և ԶԼՄ շրջանակներում:
Զեկույցով Հայաստանին տրվել է պարտադիր կատարման ենթակա 22 հանձնարարական՝ գործադիր իշխանության մարմինների և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համար համապատասխանաբար 11 հանձնարարականով:
Զեկույցում նշված 22 հանձնարարականները մեծ մասամբ ամրագրված են 2023-2026թթ. հակակոռուպցիոն ռազմավարությամբ և նախանշված ժամկետներում քայլ առ քայլ իրականացվելու են ԳՐԵԿՈ-ին ներկայացվող զեկույցներին զուգընթաց:
Պաշտոնական կայք
Պաշտոնական կայք